Διατροφή πριν και μετά από Βαριατρική Επέμβαση – Εξειδικευμένη Υποστήριξη

Η διατροφή μετά από βαριατρική επέμβαση χρειάζεται να προσαρμόζεται στο είδος της επέμβασης, στο στάδιο ανάρρωσης, στην ανοχή των τροφίμων, στις εξετάσεις και στις οδηγίες της βαριατρικής ομάδας. Η Αλεξάνδρα Τσαπάλου, BSc (Hons) Dietetics – Queen Margaret University, παρέχει εξατομικευμένη διατροφική παρακολούθηση πριν και μετά από γαστρικό μανίκι (sleeve), γαστρικό bypass ή άλλη βαριατρική επέμβαση.

Διατροφή πριν και μετά από Βαριατρική Επέμβαση – Sleeve, Bypass & Διατροφική Υποστήριξη

Η διατροφή πριν και μετά από βαριατρική επέμβαση αποτελεί βασικό μέρος της προετοιμασίας, της ανάρρωσης και της μακροχρόνιας διαχείρισης του βάρους και της θρεπτικής κατάστασης.

Είτε πρόκειται για γαστρικό μανίκι (sleeve gastrectomy), είτε για γαστρικό bypass ή άλλη βαριατρική επέμβαση, οι διατροφικές ανάγκες μεταβάλλονται σημαντικά.

Το διατροφικό πλάνο πρέπει πάντοτε να προσαρμόζεται στο είδος της επέμβασης, στο πρωτόκολλο του χειρουργού και του βαριατρικού κέντρου, στο στάδιο ανάρρωσης, στην ανοχή των τροφίμων, στις εργαστηριακές εξετάσεις και στο ατομικό ιατρικό ιστορικό.

Τι αλλάζει μετά από μια βαριατρική επέμβαση;

Μετά από βαριατρικό χειρουργείο μειώνεται σημαντικά η ποσότητα τροφής που μπορεί να καταναλωθεί σε ένα γεύμα. Ανάλογα με την επέμβαση μπορεί επίσης να επηρεαστούν η πέψη και η απορρόφηση συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών.

Για τον λόγο αυτό, η διατροφή δεν αφορά μόνο την περαιτέρω απώλεια βάρους. Οι βασικοί στόχοι είναι:

• επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης,
• σωστή ενυδάτωση,
• σταδιακή και ασφαλής επανεισαγωγή τροφίμων,
• πρόληψη ή έγκαιρη αναγνώριση διατροφικών ελλείψεων,
• διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερης μυϊκής μάζας κατά την απώλεια βάρους,
• δημιουργία νέων διατροφικών συνηθειών,
• μακροχρόνια διατήρηση του αποτελέσματος.

Διατροφή πριν από βαριατρική επέμβαση

Η διατροφική προετοιμασία μπορεί να ξεκινήσει πριν από το χειρουργείο. Το ακριβές προεγχειρητικό πρωτόκολλο καθορίζεται από τη χειρουργική ομάδα και μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το είδος της επέμβασης και την κατάσταση του ασθενούς.

Η διατροφική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• καταγραφή των διατροφικών συνηθειών,
• αξιολόγηση της πρόσληψης πρωτεΐνης,
• έλεγχο πιθανών ελλείψεων,
• αξιολόγηση των εργαστηριακών εξετάσεων σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό,
• εκπαίδευση για τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν μετά το χειρουργείο.

Στόχος είναι ο ασθενής να γνωρίζει από πριν ότι μετά την επέμβαση ο τρόπος κατανάλωσης τροφής και υγρών θα είναι διαφορετικός.

Οι φάσεις διατροφής μετά από sleeve ή bypass

Η επαναφορά στη στερεά τροφή γίνεται σταδιακά.

Ανάλογα με το πρωτόκολλο του βαριατρικού κέντρου μπορεί να υπάρχουν στάδια όπως:

Υγρή διατροφή → πολτοποιημένη/λεία διατροφή → μαλακές τροφές → σταδιακή μετάβαση σε στερεά τροφή.

Η διάρκεια κάθε σταδίου δεν είναι ίδια για όλους και δεν πρέπει να αλλάζει χωρίς την έγκριση της θεραπευτικής ομάδας.

Ο διαιτολόγος προσαρμόζει τις επιλογές τροφίμων και την οργάνωση των γευμάτων στο στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο ασθενής και στις οδηγίες του χειρουργού.

Πρωτεΐνη μετά από βαριατρική επέμβαση

Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διατροφικές προτεραιότητες μετά από βαριατρικό χειρουργείο.

Κατά την περίοδο ταχείας απώλειας βάρους υπάρχει κίνδυνος απώλειας όχι μόνο λιπώδους αλλά και άλιπης μάζας.

Η ποσότητα πρωτεΐνης που χρειάζεται κάθε ασθενής εξατομικεύεται ανάλογα με:

• το είδος της επέμβασης,
• το στάδιο ανάρρωσης,
• το σωματικό βάρος και τη σύσταση σώματος,
• την ανοχή των τροφίμων,
• την κατάσταση υγείας,
• τις οδηγίες της βαριατρικής ομάδας.

Στην πράξη, επειδή η ποσότητα τροφής ανά γεύμα είναι περιορισμένη, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή τροφίμων υψηλής θρεπτικής αξίας.

Υγρά και αφυδάτωση

Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι επίσης βασική προτεραιότητα. Μετά το χειρουργείο δεν είναι πάντα εύκολο να καταναλωθεί μεγάλη ποσότητα νερού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Συνήθως απαιτείται σταδιακή πρόσληψη υγρών μέσα στην ημέρα σύμφωνα με τις οδηγίες της θεραπευτικής ομάδας.

Η αδυναμία επαρκούς πρόσληψης υγρών μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται:

• επαναλαμβανόμενοι έμετοι,
• αδυναμία διατήρησης υγρών,
• έντονη αδυναμία,
• ζάλη,
• σημαντική μείωση της ούρησης ή άλλα συμπτώματα που προκαλούν ανησυχία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται επικοινωνία με τη χειρουργική ή ιατρική ομάδα.

Βιταμίνες, μέταλλα και διατροφικές ελλείψεις

Μετά από βαριατρική επέμβαση μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος ανεπάρκειας συγκεκριμένων βιταμινών και μετάλλων. Ο κίνδυνος εξαρτάται και από το είδος της επέμβασης.

Στη μακροχρόνια παρακολούθηση μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση, μεταξύ άλλων, της κατάστασης:

• σιδήρου και φερριτίνης,
• βιταμίνης Β12,
• φυλλικού οξέος,
• βιταμίνης D,
• ασβεστίου και σχετικών δεικτών,
• καθώς και άλλων μικροθρεπτικών συστατικών όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Τα συμπληρώματα μετά από βαριατρική επέμβαση δεν πρέπει να επιλέγονται αυθαίρετα. Το είδος, η δοσολογία και η διάρκεια χρήσης τους πρέπει να ακολουθούν το πρωτόκολλο της βαριατρικής ομάδας και τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων.

Συχνές διατροφικές δυσκολίες

Κατά την προσαρμογή στη νέα κατάσταση μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα όπως:

• ναυτία,
• έμετος,
• δυσανεξία σε συγκεκριμένες τροφές,
• δυσκοιλιότητα,
• δυσκολία επίτευξης της απαιτούμενης πρόσληψης πρωτεΐνης,
• ανεπαρκής πρόσληψη υγρών,
• πολύ γρήγορη κατανάλωση φαγητού,
• δυσφορία μετά από μεγαλύτερη ποσότητα τροφής.

Μετά από ορισμένες βαριατρικές επεμβάσεις μπορεί επίσης να εμφανιστεί dumping syndrome, ιδιαίτερα μετά την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων ή ροφημάτων.

Η αντιμετώπιση πρέπει να βασίζεται στην αιτία των συμπτωμάτων και στο είδος της επέμβασης.

Μακροχρόνια παρακολούθηση

Η ανάγκη διατροφικής υποστήριξης δεν σταματά όταν ολοκληρωθεί η μετάβαση στη στερεά τροφή.

Μακροπρόθεσμα παρακολουθούνται:

• η πορεία του σωματικού βάρους,
• η σύσταση σώματος όπου είναι κατάλληλο,
• η πρόσληψη πρωτεΐνης,
• η ποιότητα της διατροφής,
• η επάρκεια βιταμινών και μετάλλων,
• η ανοχή των τροφίμων,
• οι διατροφικές συμπεριφορές,
• η φυσική δραστηριότητα όταν επιτρέπεται,
• η πιθανή επαναπρόσληψη βάρους.

Η βαριατρική επέμβαση αποτελεί ένα ισχυρό θεραπευτικό εργαλείο, αλλά η μακροχρόνια έκβαση επηρεάζεται και από τη συνεχή ιατρική και διατροφική παρακολούθηση.

Επαναπρόσληψη βάρους μετά από βαριατρική επέμβαση

Μια ορισμένη μεταβολή του βάρους με την πάροδο του χρόνου μπορεί να συμβεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως «αποτυχία».

Όταν υπάρχει σημαντική επαναπρόσληψη βάρους χρειάζεται συνολική αξιολόγηση.

Εξετάζονται μεταξύ άλλων:

• οι ποσότητες και η συχνότητα των γευμάτων,
• η κατανάλωση τροφίμων υψηλής ενεργειακής πυκνότητας,
• οι θερμίδες από ροφήματα,
• η πρόσληψη πρωτεΐνης,
• η φυσική δραστηριότητα,
• οι αλλαγές στη διατροφική συμπεριφορά,
• φαρμακευτικοί ή ιατρικοί παράγοντες,
• καθώς και ενδεχόμενοι ανατομικοί παράγοντες που πρέπει να αξιολογηθούν από την κατάλληλη ιατρική ειδικότητα.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσεις άμεσα με τον γιατρό;

Ο διαιτολόγος δεν αντικαθιστά τον χειρουργό ή τον θεράποντα ιατρό.

Συμπτώματα όπως επίμονος έμετος, αδυναμία λήψης ή διατήρησης υγρών, σημεία αφυδάτωσης, έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος, αιμορραγία, πυρετός ή άλλο έντονο/ασυνήθιστο σύμπτωμα χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση σύμφωνα με τις οδηγίες της χειρουργικής ομάδας.

Διατροφική παρακολούθηση στο Health Path

Η διατροφική υποστήριξη μπορεί να αφορά άτομα:

• πριν από βαριατρική επέμβαση,
• μετά από γαστρικό μανίκι (sleeve),
• μετά από gastric bypass,
• κατά τη μετάβαση από τα υγρά στα στερεά τρόφιμα,
• με δυσκολία κάλυψης των αναγκών σε πρωτεΐνη,
• με διατροφικές ελλείψεις ή ανάγκη παρακολούθησης της θρεπτικής κατάστασης,
• σε μακροχρόνια παρακολούθηση μετά το χειρουργείο,
• με επαναπρόσληψη βάρους μετά από βαριατρική επέμβαση.

Η διατροφική αξιολόγηση περιλαμβάνει το ιατρικό και διατροφικό ιστορικό, το είδος και τον χρόνο της επέμβασης, το πρωτόκολλο της θεραπευτικής ομάδας, την τρέχουσα διατροφική πρόσληψη, την ανοχή των τροφίμων και τις διαθέσιμες εργαστηριακές εξετάσεις.

Η παρακολούθηση πραγματοποιείται δια ζώσης στην Αθήνα και στην Πάτρα ή online.

Συχνές Ερωτήσεις

Πόσο συχνά χρειάζεται διαιτολόγος μετά από sleeve ή bypass;

Η συχνότητα παρακολούθησης δεν είναι ίδια για όλους. Στις πρώτες μετεγχειρητικές φάσεις μπορεί να απαιτείται συχνότερη επανεκτίμηση, ενώ αργότερα τα διαστήματα μπορούν να μεγαλώσουν ανάλογα με την πορεία και το πρωτόκολλο της θεραπευτικής ομάδας.

Μπορώ να απευθυνθώ σε διαιτολόγο ενώ βρίσκομαι ακόμη στην υγρή φάση;

Ναι. Το διατροφικό πλάνο μπορεί να προσαρμοστεί στο συγκεκριμένο μετεγχειρητικό στάδιο, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού και του βαριατρικού κέντρου.

Χρειάζονται συμπληρώματα μετά από βαριατρική επέμβαση;

Συχνά απαιτείται μακροχρόνια συμπληρωματική κάλυψη, αλλά οι ανάγκες εξαρτώνται από την επέμβαση, το πρωτόκολλο και τις εργαστηριακές εξετάσεις. Η λήψη και η δοσολογία πρέπει να καθορίζονται από την αρμόδια θεραπευτική ομάδα.

Χρειάζεται παρακολούθηση ακόμη και χρόνια μετά το χειρουργείο;

Ναι. Η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι σημαντική τόσο για τη θρεπτική επάρκεια όσο και για τη διαχείριση του βάρους και των διατροφικών συνηθειών.

Μπορεί η παρακολούθηση να γίνει online;

Ναι. Η διατροφική παρακολούθηση μπορεί να πραγματοποιηθεί online, εφόσον είναι κατάλληλη για τις ανάγκες του ατόμου και υπάρχει παράλληλη ιατρική παρακολούθηση όπου απαιτείται.

Κλείσε συνεδρία

Η Αλεξάνδρα Τσαπάλου, Διαιτολόγος–Διατροφολόγος BSc (Hons), παρέχει εξατομικευμένη διατροφική παρακολούθηση πριν και μετά από βαριατρική επέμβαση.

Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται: Αθήνα | Πάτρα | Online.

Η διατροφική καθοδήγηση λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη βαριατρική και ιατρική ομάδα και προσαρμόζεται στο πρωτόκολλο που έχει δοθεί στον κάθε ασθενή.

Διαιτολόγος μετά από βαριατρική επέμβαση

Η διατροφική παρακολούθηση μπορεί να υποστηρίξει την προσαρμογή των γευμάτων, την επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και υγρών και την παρακολούθηση πιθανών διατροφικών ελλείψεων, πάντα σύμφωνα με τις εξατομικευμένες οδηγίες του χειρουργού και της ιατρικής ομάδας. Δεν αντικαθιστά τη μετεγχειρητική ιατρική παρακολούθηση.

Συνεδρίες στην Αθήνα, στην Πάτρα και online

Η παρακολούθηση παρέχεται στην Αθήνα, στην Πάτρα και μέσω online συνεδριών.