Διατροφή για Λιπώδες Ήπαρ (MASLD) – Τι Βοηθά Πραγματικά

Η μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD) είναι η συχνότερη μορφή λιπώδους νόσου του ήπατος που συνδέεται με μεταβολικούς παράγοντες, όπως αυξημένο βάρος, αντίσταση στην ινσουλίνη, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και διαταραχές των λιπιδίων. Η διάγνωση και η εκτίμηση της βαρύτητας χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα και, όταν χρειάζεται, η σταδιακή απώλεια βάρους αποτελούν βασικά στοιχεία της αντιμετώπισης. Δεν υπάρχει «αποτοξινωτική» δίαιτα ή ένα μεμονωμένο τρόφιμο που να θεραπεύει το λιπώδες ήπαρ.

Τι είναι το MASLD;

Στο MASLD συσσωρεύεται λίπος στο ήπαρ σε συνδυασμό με μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου. Σε ορισμένους ανθρώπους η κατάσταση παραμένει σταθερή, ενώ σε άλλους μπορεί να συνυπάρχει φλεγμονή ή ίνωση. Για αυτό δεν αρκεί μόνο ένας υπέρηχος ή μία εξέταση αίματος για να εκτιμηθεί ο συνολικός κίνδυνος.

Ποιος είναι ο ρόλος της απώλειας βάρους;

Σε άτομα με MASLD και υπερβάλλον βάρος, η σταδιακή και διατηρήσιμη απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει το λίπος στο ήπαρ και να βελτιώσει μεταβολικούς δείκτες.

Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ως γενικούς στόχους απώλεια περίπου 5% του αρχικού βάρους για μείωση της στεάτωσης, 7–10% για βελτίωση της φλεγμονής και 10% ή περισσότερο όταν ο στόχος είναι βελτίωση της ίνωσης. Οι στόχοι αυτοί δεν είναι ίδιοι για όλους και χρειάζονται εξατομίκευση.

Ποιο διατροφικό πρότυπο βοηθά περισσότερο;

Δεν υπάρχει μία μοναδική δίαιτα κατάλληλη για όλους. Ένα πρότυπο παρόμοιο με τη Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί συχνά κατάλληλη βάση, επειδή δίνει έμφαση σε τρόφιμα ελάχιστα επεξεργασμένα και σε συνολικά καλύτερη ποιότητα διατροφής.

• λαχανικά και φρούτα
• όσπρια
• δημητριακά ολικής άλεσης
• ψάρια και θαλασσινά
• ελαιόλαδο
• ανάλατους ξηρούς καρπούς και σπόρους
• επαρκή πρωτεΐνη, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του ατόμου

Τι χρειάζεται να περιοριστεί;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη συνολική ενεργειακή πρόσληψη, στα ζαχαρούχα ροφήματα και στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα και κορεσμένα λιπαρά.

• αναψυκτικά και άλλα ζαχαρούχα ροφήματα
• συχνή κατανάλωση γλυκών και πολύ επεξεργασμένων σνακ
• υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και επεξεργασμένα κρέατα
• μεγάλες ποσότητες αλκοόλ ή αλκοόλ όταν ο θεράπων ιατρός συστήνει αποχή

Δεν χρειάζεται να αποκλειστούν αυτόματα όλοι οι υδατάνθρακες. Σημασία έχει η ποιότητα, η ποσότητα και το συνολικό διατροφικό πρότυπο.

Χρειάζεται ειδική δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων;

Μια διατροφή χαμηλότερη σε υδατάνθρακες μπορεί να είναι κατάλληλη για ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν αποτελεί υποχρεωτική θεραπεία για το MASLD. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται κυρίως από το αν το πλάνο είναι διατροφικά επαρκές, δημιουργεί το κατάλληλο ενεργειακό έλλειμμα όταν χρειάζεται και μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.

Τι ισχύει για τον καφέ;

Η κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί σε μελέτες παρατήρησης με καλύτερους ηπατικούς δείκτες σε ορισμένους πληθυσμούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καφές αποτελεί θεραπεία. Η ποσότητα χρειάζεται να προσαρμόζεται στην ανοχή, στον ύπνο, στην αρτηριακή πίεση και σε άλλους ατομικούς παράγοντες.

Χρειάζονται συμπληρώματα ή «detox»;

Δεν υπάρχουν «αποτοξινωτικά» προϊόντα που να καθαρίζουν το ήπαρ. Συμπληρώματα και βότανα δεν πρέπει να λαμβάνονται αυθαίρετα, επειδή ορισμένα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα ή ακόμη και να προκαλέσουν ηπατική βλάβη.

Η χρήση συγκεκριμένου συμπληρώματος πρέπει να αποφασίζεται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Πόσο σημαντική είναι η άσκηση;

Η τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τη στεάτωση και να βελτιώσει τη μεταβολική υγεία ακόμη και όταν η απώλεια βάρους είναι μικρή. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες προτείνουν, όταν είναι εφικτό, πάνω από 150 λεπτά μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης δραστηριότητας την εβδομάδα, προσαρμοσμένα όμως στην ηλικία, στη φυσική κατάσταση και στις συνυπάρχουσες παθήσεις.

Πότε χρειάζεται στενότερη ιατρική παρακολούθηση;

Η παρουσία σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκίας, επίμονα αυξημένων ηπατικών ενζύμων, ύποπτων ευρημάτων σε απεικόνιση ή αυξημένου κινδύνου ίνωσης χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση. Ο διαιτολόγος υποστηρίζει τη διατροφική διαχείριση, αλλά δεν αντικαθιστά τον ηπατολόγο ή τον θεράποντα ιατρό.

Πώς οργανώνεται πρακτικά η διατροφή;

Ένα εξατομικευμένο πλάνο μπορεί να προσαρμόσει τις θερμίδες, την πρωτεΐνη, τους υδατάνθρακες και τα λιπαρά στο βάρος, στις εξετάσεις, στη φαρμακευτική αγωγή, στη φυσική δραστηριότητα και στις προσωπικές προτιμήσεις. Στόχος δεν είναι μια βραχυχρόνια «δίαιτα για το συκώτι», αλλά ένα πρότυπο που μπορεί να εφαρμοστεί σταθερά.

Συμπέρασμα

Στο MASLD η καλύτερη στρατηγική βασίζεται στη βελτίωση της συνολικής ποιότητας της διατροφής, στη φυσική δραστηριότητα και, όπου ενδείκνυται, στη σταδιακή απώλεια βάρους. Η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί ισχυρή βάση, ενώ τα ζαχαρούχα ροφήματα και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα καλό είναι να περιορίζονται.

Επιστημονική βάση: EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the management of MASLD, 2024.